Бир ырдын тарыхы: Чыңгыз Айтматовдун сөзүнө жазылган ыр

Муратбек Бегалиев: -Улуу адам улуу жол менен кетип баратканда анын чыгармачылыгын окурмандарына, угармандарына ар тараптан көргөзүш керек экен. Чыкем Люксембургда элчи болуп турганда мен Германияда стажировкада болуп калдым. Мени Чыкем чакырып калды. Беш-алты күн Чыкем менен бирге болдум. Сөз арасында Штоган жөнүндө сөз болуп калды. Ошондо мен Европанын улуу композитору, бир эле мезгилде ал сүрөт да тартчу экен. Эми анын сүрөтчү катары көргөзмөсү болуп жатканын Чыкеме айтсам: - Ошондой да болот бекен, - деп күлүп калды. Анан мен “сиз деле ыр жазсаңыз акын болуп каласыз. Сиздин чыгармаларыңыздын арасында мыкты ырлар да кездешет. Ошолорду өзүңүз жазасызбы, же ар кандай булактардан аласызбы” десем, Чыкем: - когда как, - деп күлдү да, кээде өзүм жазам, кээде ар кандай булактардан алам – деди.

Анан бүгүнкү эстрада ырчыларынын ырларынын обондору, сөздөрү жөнүндө сүйлөшүп калсак, Чыкем: - ырлардын сөзүн жазыш жеңил эле болсо керек, дегенде, мен – сиз сөздүн атасысыз, сиз сөздүн чордонунда отурасыз. Бир ырдын сөзүн жазып көрбөйсүзбү – десем, Чыкем: - Эл, жер, сагыныч жөнүндө жазса болот. Мен кайда жүрбөйүн ар дайым Ысыккөлдү эстейм дегенде, мен – анда Ысыккөл жөнүндө жок дегенде бир куплет ыр жазып көрбөйсүзбү десем эле, Чыкем беш мүнөттүн ичинде:

Кыялымда ак куу болуп,
Учуп жүрөм көл үстүнөн,
Көк асмандын мейкининде
Балык сымал эркин сүзөм, - деген саптарды жаза салды.

Анан Чыкем обонду кантип жазасың деп сурап калды. Ошондо мен: - жаза турган обондун ноталары асманда учуп жүрөт. Аларды сиздин сөзгө ылайыктап, кармап алып жазам – десем эле, Чыкем: - “Кыялымда ак куу болуп” деп кыңылдап ырдап жиберди. Ошентип бир нотадан жакшынакай обон жаралып калды.

Бир жылдан кийин Чыкем Бишкекке келгенде ырды угузсам: - Ой, бул кимдики болду экен, жакшы ыр экен дегенде, - баягы сөзүн жазып берген сиздин ырыңыз – дедим. Ошентип Чыкемдин сөзүнө “Ысыккөлдү сагынуу” ыры жаралган эле.

 

“Ысык-Көлдү сагынуу”

Обону М.Бегалиевдики. Сөзү Чыңгыз Айтматовдуку.

Кыялымда ак куу болуп
Учуп жүрөм көл үстүнөн
Көк асмандын мейкининде
Балык сымал эркин сүзөм.

Кайырма:

Алыс кетсем куса болуп
Сагынам салкын төрүң
Алтын көлүм, Ысыккөлүм
Сагындым мен толкун көркүн.

Байыркынын, бабалардын,
Сөзү калды көл бетинде,
Балалыгым эстен чыкпайт
Изим калды көл четинде.

Кайырма:

Кыялымда учуп барам
Бийик чокунун үстүнөн
Кылым карып кырлар ашкан
Кыргыз көлү чөкпө дейм.

 

Макала azattyk.org сайтынан кыскартылып алынды

"Жакты" кнопкасын басып, Facebook
барагыбызга
жазылыңыз.
Биринчилерден болуп бизди окуңуз.