12 ката: коронавирус тууралуу эң көп таралган мифтерге жооп

Дүйнө жүзү боюнча, Кыргызстанда да COVID-19 пандемиясынын башталышы менен, элде коронавирус жана аны дарылоо ыкмалары жөнүндө ар кандай уламыштар жана туура эмес түшүнүктөр пайда болду. Дарыгерлер дүрбөлөңгө түшпөөнү жана өзүн-өзү дарылабоону суранышат, бирок дагы эле социалдык тармактарга жана мессенджерлерде альтернативдүү дары рецептери бар аудиожазууларды жөнөтүп жатышат.

Саламаттыкты сактоо министрлигинин штаттан тышкаркы клиникалык фармакологу Аида Зурдинованын 24.kg сайтынын редакциясынын суроолоруна жооп берди.

 

 

1. Арчаны түтөтүү коронавирустун алдын алабы?
Бул жөн гана ишеним, илимий жактан такталбаган ыкма. Чындыгында, карагайда эфир майлары бар, бирок күйүп жатканда алар бөлүнүп чыкпайт.

2. Коронавируска караганда сасык тумоо коркунучтуураакпы жана андан көп адамдар өлүп жатабы?
Грипп жана COVID-19 коркунучтуу оорулар. Вирустук оорулардын фонунда пневмониянын өнүгүү коркунучу жогору. Өлүмдүн себептерин патолого-анатомиялык негиз гана көрсөтөт. Коронавируста өлүмдүн негизги себеби - өпкө тромбозу. Сасык тумоодо да ушундай болот. Эмнеден улам адамдар көбүрөөк өлөөрүн азыр бир беткей айтуу кыйын – сасык тумоодонбу же коронавирустун айынанбы.

3. Ичкиликтин кичинекей дозасы коронавирустун алдын алууга жардам берет деп айтылат, ушундайбы?
Бул жарым-жартылай чындык. Эл аралык сунуштарга ылайык, күнүнө 20-30 грамм арак же бир стакан шарап адамдын денесине зыян келтирбейт. Бирок, биздин элде ичимдик ичүүдө чен-өлчөм жана маданият жок, ошондуктан бул ыкма аларга оорунун алдын алуу үчүн сунушталбайт. Күндүн ысыгында, алкоголь суусузданууга алып келип, тромбоз коркунучун ого бетер күчөтөт. Тамеки чегүү пневмония жана коронавирус оорусун күчөтөт. Никотиндин айынан кычкылтектин каныкышы төмөндөйт.

4. Адам бир гана жолу коронавирус менен ооруйт версия бар. Чынбы?
Ар кандай инфекция сыяктуу эле, коронавирус айыкканда иммунитет пайда болот. Денеде антителолор пайда болот, кимдир бирөө аны жеңилирээк көтөрөт, ал эми башкалары кыйыныраак. Вирустук инфекциялар сезондук мүнөзгө ээ. Буга чейин кытайлык эксперттер реинфекция, башкача айтканда, коронавирусту кайрадан жуктуруу фактылары бар экендигин жарыялаган.
Бул жаңы инфекция, жана пациенттин организми антителолорду иштеп чыгып, кийинки жылдары өзүн ушул оорудан коргойт деп айтууга али эрте.

 

5. КОВИД чындыгында ысык климаттуу өлкөлөрдө жайылбайбы?
Бул чын эмес. Коронавирустун жайылышынын башталышында жайдын ысык аптабында ал жок болуп кетет деп ишенишкен. Бирок, эми бул оору ысык жана нымдуу климаты бар өлкөлөрдө да кездүүдө. Мисалы, Бразилиянын өзүндө, оорунун жана өлүмдүн деңгээли жогору болуп жатат. Кандай болбосун, вирусологдор жана эпидемиологдор COVID-19ду изилдеши керек, балким, айрым өлкөлөрдө ал чын эле жумшак формада жүрөт.
Антарктидада коронавирустун таралышы жөнүндө маалыматтар жок, бирок ал жакта жыш жайгашкан калкт да жок.

6. Коронавирус жаныбарлар жана алардын эти аркылуу жугабы?
Бүгүнкү күндө жаныбарлар коронавирустун ташуучусу экендиги жөнүндө эч кандай далил жок. Оору аба тамчылары аркылуу жугат. Вирустун ташуучулары - адамдар.
Коронавирустун контакттык жолу бар - ал ар кайсы нерселердин бетине жайгашат. Андыктан дарыгерлер нымдуу тазалоону көбүрөөк жасоону сунушташат. Бул жөн гана суу чачуу эмес, ошондой эле аарчып-сүртүп туруу керек.

 

7. Инфекциянын алдын алуу үчүн масканы сарымсак менен сүртүп, мурунду туз менен жууш керекпи?
Сарымсакта эфир майлары бар. Ачуунун аркасы менен организмде коргоочу касиетке ээ айрым заттарды өндүрүлүшүн стимулдайбыз. Сарымсак зыян алып келбейт. Алдын алуу үчүн туздун эритиндиси да пайдалуу. Бирок бул панацея эмес. Алар гигиеналык максаттарда гана колдонулушу мүмкүн.

8. Коронавирус менен улгайган адамдар гана ооруйт деген чынбы?
Жок, бул туура эмес. Бул вирус менен жаштар да ооруп жатышат. Улгайган адамдар тобокел группасында болушат - аларда коштолгон башка оорулар да бар.
Коркунуч тобуна рак менен жабыркаган адамдар кирет, сөзсүз эле улгайган адамдар эмес.
Жаштарда тобокелдик факторунун бири - семирүү.
Менин оюмча, жаштар үй шартында дарыланышып, баары жакшы болот деп ойлошсо жана ден-соолугуна жакшы көңүл бурбаса ооруну оор көтөрүшөт. Жаштар суунун ичүү балансты да сактабайт - кургак тамак менен көп тамактанышат.

 

9. COVID-19 үчүн дары-дармектер барбы?
Бүгүнкү күндө жок. Эксперимент катары айрым дары-дармектер Кытайда, Россияда жана АКШда колдонулуп жатат, бирок алар коронавирусту дарылоого арналган эмес. Көрсөтмөлөрдөн тышкары COVIDди дарылай албайбыз. Дарыгерлер көрсөтмөлөргө ылайык катуу мамиле жасашы керек, далилденген так көрсөтмө бар. Коронавирус дарылаган дары-дармек бар деп айтышканда, бул дарынын терс таасирлери бар экендигин түшүндүрөбүз. Эгерде дарыгер кандайдыр бир дары-дармек жазып берсе, ал үчүн юридикалык жоопкерчилик тартат.

 

10. Ультрафиолет лампалары абаны тазалап, вирусту өлтүргөнгө жардам береби?
Кварц жана ультрафиолет лампалары вирусту өлтүрүүгө жардам берет деген стереотип Совет доорунан бери сакталып келген. Буга эч кандай далилдер жок. Терезелери жок жабык бөлмөлөрдө, балким, бул ыкмалар кандайдыр бир натыйжа берет. Бирок эң натыйжалуусу - бөлмөнү желдетүү.
Ооруканаларда аба алмаштыруу системалары орнотулушу зарыл. Бирок абал көрсөткөндөй, стационарлар ага даяр эмес.

11. Масканы узак убакыт кийүүнүн зыяны барбы?
Маскаларды эки саат сайын алмаштыруу керек. Бул убакыт аралыгында ал чаң чогултат. Чүпүрөк маскаларды да эки-үч саат сайын алмаштыруу керек. Аларды баштыкка салып, жууп, кургатып, үтүктөп, кайра колдонууга болот. Бир жолу колдонуучу жана бир нече жолу колдонулуучу маскалардын таасири бирдей. Дарыгерлерде болсо чыпкалары бар маскалар болушу керек.

 

12. Социалдык тармактарда масканы спирт же антисептик менен ичинен тазалоо керек деген маалыматты таратышууда. Натыйжалуубу?
Бул пайдасыз. Бир жолу колдонуучу масканы жууп, кайрадан кийсе болот деген пикирлер да бар. Муну жасоо мүмкүн эмес, анткени бир жолу колдонуучу масканын тешикчелери ачылып, инфекция жугузуу коркунучу жогорулайт. Масканы кийип, чечип салуудан мурун, колуңузга антисептик чачыңыз.

"Жакты" кнопкасын басып, Facebook
барагыбызга
жазылыңыз.
Биринчилерден болуп бизди окуңуз.